අහෝ රුපියල !
කාලයක් තිස්සේම ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව ශ‍්‍රී ලංකා රුපියල පිරිහෙමින් තිබේ. මෙහි වාසිදායක බලපෑම් දැන ගැනීමට අවශ්‍ය නම් වහාම එජාප ආර්ථික ඔස්තාර් ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා ඇමතිය හැකිය. එසේම මෙහි අවාසිදායක බලපෑම් ඔබට දැන ගැනීමට අවශ්‍ය නම් වහාම ඒකාබද්ධ විපක්ෂයේ ආර්ථික ඔස්තාර් ආචාර්ය බන්දුල ගුණවර්ධන ඇමතිය හැකිය. ඇත්ත වශයෙන්ම වඩාත් පුළුල් අර්ථයෙන් රුපියල පිරිහීමෙන් අප රටට වාසි මෙන්ම අවාසිද සිදු විය හැකිය. අපනයන අදායම පැත්තෙන් කෙනෙකුට එය වාසිදායක බව කියන්නට පුළුවන. එසේම තවත් කෙනෙකුට ආනයන වියදම පැත්තෙන් මෙය අවාසියක් බව කියන්නටද පුළුවන. එහෙත් අපනයන පමණක් සලකා හෝ ආනයන පමණක් සලකා අපට මෙහි වාසි අවාසි ගැන තීරණය කළ නොහැකිය. රටක විදේශ වෙළෙදාම තුළ මේ දෙකම තිබේ. ඒ නිසා අපට විදේශ වෙළෙදාමේ සංයුතිය දෙස බැලීමට මෙහිදී සිදු වෙයි. අපගේ අපනයන ආදායම මෙන් දෙගුණයක් ආනයන වියදම් තිබේ. එසේම රටට ඩොලර් ආදායම් ලැබෙන්නේ අපනයන වලින් පමණක් ද නොවේ. තව සංචාරක ව්‍යාපාරයෙන් ලැබෙන ආදායම් මෙන්ම විදේශ සේවා නියුක්තිකයන්ගෙන් ලැබෙන විනිමය පේ‍්‍රෂණ ආදායම්ද තිබේ. ඒ නිසා මේ හැම පැත්තක්ම අපට සලකීමට සිදු වේ.

පොදුවේ අපට කීමට සිදු වන්නේ රටක මුදලේ විදේශ අගය දිගින් දිගටම පිරිහීමට ලක් වීම යහපත් දෙයක් නොවන බවයි. එසේ වුවත් මෙය රටේ පවතින විදේශ සංචිත යොදාගෙනම දිගටම රැුක ගත හැකි දෙයක්ද නොවේ. යම් යම් අවස්ථාවලදී මහ බැංකුව ඇමරිකානු ඩොලර් විකුණා රුපියල රැුක ගන්නා නමුත් දැන් මහ බැංකුව ඉඩ දී ඇත්තේ විදේශ විනිමය අනුපාතය නිදහසේ තීරණය වීමටය. එහෙත් විදේශ විනිමය වෙළෙදපොලේ වඩාත් පුළුල් උච්චාවචනයකට තුඩු දෙන ඉහළ සහ පහළ යාම්වලදී මහ බැංකුව මැදිහත් වී දේශීය විදේශ විනිමය වෙළෙදපොල තුළ ඩොලර් විකිණීම සහ මිලදී ගැනීම කරයි. එහෙත් විදෙස් සංචිත යොදාගෙන රුපියල රැුක ගැනීම තාවකාලික පැලැස්තරයක් පමණකි. රටට ප‍්‍රමාණවත් පරිදි ඩොලර් ආදායම් ලැබෙන්නේ නැත්නම් විදේශ සංචිතය යොදාගෙන රුපියල රැුක ගැනීමට උත්සාහ කිරීම හරියට අතීසාරයට අමුඩය ගැසීමට සමාන ක‍්‍රියාවකි. මේ අමුඩය ගැසීමේ කටයුත්ත යම් තාක් දුරකට මහ බැංකුව කරන නමුත් මේ සඳහා ඇති වඩාත් තිරසාර විසඳුම කුමක්ද? ඉතාම සරලව කියන්නේ නම් රටට ගලාගෙන එන විදේශ විනිමය ආදායම් වැඩි කර ගැනීමයි. එහෙත් එය කියන්නට ලෙහෙසි නමුත් එය යථාර්ථයක් බවට පත් කර ගැනීම කෙටිකාලීනව, ක්ෂණිකව කළ හැකි දෙයක් නොවේ. මේ ගැන වඩාත් පුළුල්ව මේ ලිපියෙන් අපි තවදුරටත් සාකච්ඡුා කරමු.

මේ රජය බලයට පත් වීමෙන් පසු රුපියල පිරිහීමේ වේගය ඉහළ ගිය බව රහසක් නොවේ. එහෙත් මේ දිනවල රුපියල දිනපතාම පාහේ සැලකියයුතු ලෙස පිරිහෙන්නට පටන් ගෙන තිබේ. එනම් පසුගිය දින තුනක් පිට පිටම ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව ශ‍්‍රී ලංකා රුපියල වාර්තා ගත ලෙස පිරිහීමට ලක් විය. ඒ අනුව ඉකුත් සැප්තැම්බර් 14 වැනි සිකුරාදා ලංකා ඉතිහාසයේ ප‍්‍රථම වතාවට ඇමරිකානු ඩොලරයක අගය රුපියල් 164 ඉක්මවා ගියේය. සැප්තැම්බර් 15 සහ 16 සති අන්ත දිනයන් බැවින් මහ බැංකුව විනිමය අනුපාත ප‍්‍රකාශයට පත් නොකරයි. ඉන් පසු සඳුදා (17 දා* ලංකා ඉතිහාසයේ ප‍්‍රථම වතාවට ඇමරිකානු ඩොලරයක අගය රුපියල් 165 ඉක්මවා ගිය අතර ඊට පසු දින (18 දා* නැවතත් ඇමරිකානු ඩොලරයක අගය රුපියල් 166 ඉක්මවා යමින් සැලකිය යුතු පිරිහීමකට ලක් විය. මේ අතරින් 18 දින එනම් පෙරේදා දිනයේ පමණක් රුපියලේ පිරිහීම ඇමරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව රු. 1.50 කින් පමණ සැලකිය යුතු ලෙස අගයක් ගන්නේය. එක දිනකට පමණක් මෙතරම් විශාල අගයකින් රුපියල පිරිහීමක් මෑත ඉතිහාසය තුළ වාර්තා වුයේ ප‍්‍රථම වතාවට විය යුතුය. මේ අනුව ශ‍්‍රී ලංකා මහ බැංකුව සැප්තැම්බර් 18 දින ප‍්‍රකාශයට පත් කළ නවතම විනිමය අනුපාත අගයන් අනුව ඇමෙරිකානු ඩොලරයක විකුණුම් මිල රු. 166.64 ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. ඇමෙරිකානු ඩොලරයක විකුණුම් මිල ඉකුත් 17 වැනිදා රු. 165.14 ක් විය.

පසුගිය දිනවල දිගින් දිගටම ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව ශ‍්‍රී ලංකා රුපියල විශාල වශයෙන් පිරිහීමට ලක් වූ අතර මේ නිසා ශ‍්‍රී ලංකාවට ගෙන්වන සියලූම ආනයනික භාණ්ඩවල මිල ගණන් ඉහළ යමින් තිබේ. එසේම රුපියල් වටිනාකම අනුව ශ‍්‍රී ලංකාව විසින් ගෙවිය යුතු විදේශ ණය ප‍්‍රමාණය ද ඉහළ යමින් මහජනතාව මත විශාල ණය බරක් ද පැටවෙමින් තිබේ. ඒ අනුව ඉකුත් 18 දින රුපියල පිරිහීම නිසා පමණක් රුපියල් වටිනාකම අනුව රටේ විදේශ ණය තොගය රු. බිලයන 51 කින් පමණ එනම් කෝටි 5100 කින් පමණ ඉහළ ගොස් තිබේ. මහ බැංකුව නම් කියන්නේ රුපියල පිරිහුනාට විදේශ ණය වැඩි වන්නේ නැති බවය. එම ණය මුදල් ලබා ගත් විදේශ ව්‍යවහාර මුදලින්ම නම් ඒ කතාව ඇත්තය. එහෙත් අපට ඩොලර් ඉබේ පහළවන්නේ නැත. ඩොලර් වලින් ගත් ණය ගෙවන්නේ ඩොලර් වලින්ම විය හැකිය. එහෙත් එසේ විදේශ ණය පියවීමේදී අපට ඩොලරයක් සදහා වන වැඩි රුපියල් පිරිවැයක් දැරීමට සිදු වෙයි. මහ බැංකුව විදේශ විනිමය වෙළෙදපොලට ගොස් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලදී ගැනීම සහ විකිණීම කරයි. එවිට ඩොලරයට ඇති වෙළෙදපොල අගය මත ඒ ගනුදෙනු කිරීමට සිදුවේ. ඒ නිසා රුපියල පිරිහීමේදී විදේශ ණය බර ඉහළ යන බවත් මේ නිසා මහජනතාවට වැඩි ණය බරකට මුහුණ දීමට සිදුවන බවත් පැහැදිලි කරුණකි.

මෙලෙස අද වන විට ශ‍්‍රී ලංකා රුපියල, එක්සත් ජනපද ඩොලරය හමුවේ දිගින් දිගටම මස්ත බාල්දු වීම සාමාන්‍ය සිද්ධියක් බවට පත්ව ඇත. ශ‍්‍රී ලංකා රුපියලේ කඩා වැටීම අද වන විට දිනපතා වාර්තා වන සාමාන්‍ය සිදුවීමක් තරමට ම පත්ව තිබුණත් එය රැුකගෙන ඉන් ඇතිවන අහිතකර ආර්ථික බලපෑම් සමනය කර ගැනීමට රජයට වැඩපිළිවෙලක් ඇති බවක් නම් පෙනෙන්නට නැත. මෙලෙසම ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමත් දැන් මාස් පතාම සිදු වෙමින් තිබේ. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලට පින් සිදුවන්නට වත්මන් රජය විසින් ක‍්‍රියාවට නංවන මිල සූත‍්‍රය නිසා සෑම මසකම 10 වෙනි දින මධ්‍යම රාත‍්‍රියේ පෙට‍්‍රල් හා ඞීසල් මිල රුපියලකින් හෝ දෙකකින් හෝ ඊට වඩා වැඩි ගණනකින් ඉහළ යන බව මහජනතාව දන්නා අතර ඒ නිසා ආර්ථිකයේ අනෙකුත් මිල මට්ටම් ඉහළ යාමටද මාසිකව විශාල පීඩනයක් ඇති වේ. මින් ප‍්‍රධාන කරුණ බස් ගාස්තුවයි. රජය කියන ඉන්ධන මිල සූත‍්‍රයට විනිමය අනුපාතයත් ගලපා ඇති නිසා ලෝක වෙළෙදපොලේ තෙල් මිල අඩු වූ විට ඒ වාසිය මහජනතාවට දෙන බවට මුදල් ඇමති මංගල සමරවීර කියා සිටියත් රුපියල දිගින් දිගටම මස්ත බාල්දු වෙමින් තිබෙන නිසා එය සිදු වන්නේ කෙසේද? මේ නිසා බොහෝ දුරට ජනසමාජය නොදන්නා අප‍්‍රභංශ තෙල් මිල සුත‍්‍රය අනුව සිදුවීමට බොහෝ දුරට ඉඩ ඇත්තේ මාසිකව ඉන්ධන මිල ගණන් ඉහළ ගොස් සෑම මසකම අනෙකුත් මිල මට්ටම් ඉහළ යාමටද විශාල පීඩනයක් ඇති වීමයි. යම් මාසයක රජය තෙල් මිල ගණන් අඩු කළත් කලින් වැඩි වූ වෙළෙදපොල මිල මට්ටම් නැවත යථා තත්වයට පත් වනු ඇතැයි අපට සිතීමට අපහසුය. මෙය මහජනයාට දැන් පැහැදිලි වී ඇති කරුණකි. අපනයන අදායම මෙන් දෙගුණයක් අපේ ආනයන වියදම් තිබෙන නිසා රුපියල පිරිහීම නිසා අපනයන වලින් ලැබෙන වාසියක්ද නැත. ආනයන පිරිවැය ඉහළ යාමට අමතරව විදේශ ණය බර දේශීය මුදලින් ඉහළ යාම සහ මිල මට්ටම් ඉහළ යාම නිසා උද්ධමනය ඉහළ යාමට පීඩනයක් ඇති වන බවද රහසක් නොවේ. මේ නිසා ඉදිරි කාලයේදී රට මුහුණ දී සිටින ආර්ථික අර්බුදය තවත් උත්සන්න වනවා මිස එය සමනය වනු ඇතැයි සිතීමට දුෂ්කරය.

මේ රුපියලේ මස්තබාල්දුව ගැන ලියමින් සිටියදී ඊයේ (19 වැනිදා* දවල් මහ බැංකුව ප‍්‍රකාශ කළ ඇමෙරිකානු ඩොලරයක අගය

රු. 167 ත් පසු කරගෙන ගොස් තිබේ. මෙසේ රුපියල සැලකිය යුතු ලෙස පිරිහීමට ලක් වූයේ සිවුවැනි දිනටය. මේ අනුව ලංකා ඉතිහාසයේ ප‍්‍රථම වතාවට ශ‍්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් ඊයේ නිකුත් කළ නවතම විනිමය අනුපාත අගයන්ට අනුව ඇමෙරිකානු ඩොලරයක විකුණුම් අගය 167.41 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. මෙසේ ඩොලරය හමුවේ ශ‍්‍රී ලංකා රුපියල අවප‍්‍රමාණය වීමේ ආර්ථික බලපෑම් ගණනාවකි. අපනයන ධෛර්යමත් වීම එනම් අපනයන සඳහා ලැබෙන රුපියල් අදායම ඉහළ යෑම මින් ප‍්‍රධාන කරුණකි. එසේම ආනයන අධෛර්යමත් වීම තවත් කරුණකි. එහිදී වන්නේ ආනයන වෙනුවෙන් වැඩි රුපියල් පිරිවැයක් දැරීමට සිදු වීමයි. එහෙත් ආනයන කරන භාණ්ඩ අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ නම් වනුයේ භාණ්ඩවල ඉල්ලූම අඩු වීමට වඩා ආනයන වියදම් ඉහළ යෑමයි. එහෙත් රජය මෙවැනි වාතාවරණයකදී අනවශ්‍ය සහ අත්‍යවශ්‍ය නොවන ආනයන සීමා කිරීමට කටයුතු කරමින් ආනයන වියදම් අඩු කර ගැනීමට උත්සාහ කිරීම වැදගත්ය. මීළඟට රුපියල පිරිහීමේදී විදේශ ණය බර දේශීය මුදලින් ඉහළ යෑම ද සිදුවේ. ආනයන වියදම් ඉහළ යාම හරහා ඍජුවත් වක‍්‍රවත් භාණ්ඩ මිල ගණන් ඉහළ යෑම සිදු වේ. එසේම අමුද්‍රව්‍ය මිල ඉහළ ගොස් නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ යෑම ද සිදුවෙයි. එය අපනයන භාණ්ඩවල තරගකාරීත්වයට ද අහිතකර ලෙස බලපායි. මේ ආකාරයට ආනයන මිල ඉහළ යෑමෙන් සහ නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ යෑමෙන් දේශීය වෙළෙදපොළේ භාණ්ඩ මිල ගණන් ඉහළ ගොස් උද්ධමනය ඉහළ යෑම ද සිදු වේ. එය පසුව රටේ පොලී අනුපාත ඉහළ යෑමට ද පීඩනයක් ඇති කරන කරුණකි.

ශ‍්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ නවතම වාර්තාවන්ට අනුව 2018 මුල් මාස 06 තුළ දී අපනයන ආදායම ඩොලර් මිලියන 5,732 කි. එහෙත් ආනයන වියදම ඩොලර් මිලියන 11,441 ක් තරම් ඉහළ අගයකි. එනම් අපනයන වලින් ලැබෙන ආදායම මෙන් දෙගුණයක් ආනයන වියදම්ය. එසේම අපනයන ආදායම වර්ධනය වන වේගය මෙන් දෙගුණයටත් වැඩි වේගයකින් ආනයන වියදම් වැඩි වී තිබේ. එනම් 2017 මුල් භාගයට සාපේක්ෂව 2018 මුල් මාස 06 තුළ දී අපනයන ආදායම 6.2% කින් ඉහළ ගොස් ඇතත් ආනයන වියදම ඊට වඩා වැඩි වේගයකින් එනම් 12.7% කින් වර්ධනය වී ඇත. මෙවැනි වාතාවරණයකදී රුපියල පිරිහීම නිසා අපනයනවලින් ලැබෙන වාසියට වැඩි අවාසියක් ආනයන වියදම් ඉහළ යෑමෙන් විඳින්නට සිදු වේ. අනිත් අතට අපනය පරිමාව කෙටි කාලයකින් වර්ධනය කර ගැනීම දුෂ්කරය. අනිත් විදේශ විනිමය ලැබෙන මාර්ග දෙකක් නම් සංචාරක ඉපයුම් සහ විදේශ සේවා නියුක්තිකයන්ගෙන් ලැබෙන විනිමය ආදායමයි. මේ අංශ දෙකේ ද ලොකු ප‍්‍රගතියක් නැත. එසේම අපේ රාජ්‍ය සුරැුකුම්පත් වෙනුවෙන් ඇති විදේශ ආයෝජන ද අඩු වී ඇත. ඒ අනුව රාජ්‍ය සුරැුකුම්පත්වල විදේශ ආයෝජනවල වාර්තා වී ඇත්තේ ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 176 ක ශුද්ධ ගෙවීමකි. මෙලෙස මෙම තත්ත්වය තුළ විදෙස් ආයෝජන අධෛර්යයමත් වීමක් අනිවාර්යයෙන් බලාපොරොත්තු විය හැකිය. විශේෂයෙන් කොටස් වෙළෙඳපොළ වැනි ආයෝජන මාර්ගයක ඩොලර්වලින් සිදුකරන ආයෝජනයක දී ලබන රුපියල් ප‍්‍රතිලාභය සඳහා විනිමය අවප‍්‍රමාණය වීමේ අවාසිය ද ගැලපිය යුතු වේ. එහිදී විදෙස් ආයෝජකයන් නිරන්තරයෙන් ඉහළ ප‍්‍රතිලාභයක් මෙන්ම අවම විනිමය අවාසියක් ඇති වෙළෙඳපොළ කෙරෙහි අවධානය යොමු කරලීමට යොමු වේ.

මෙලෙස ශ‍්‍රී ලංකාවට ප‍්‍රධාන වශයෙන් ඩොලර් ගලා එන ක‍්‍රම වන අපනයන ආදායම, විදේශ ආයෝජන, විදේශ ණය හා ප‍්‍රදාන, සංචාරක ඉපයීම් හා විදේශ සේවා නියුක්තියකයන්ගේ පේ‍්‍රෂණ යන මාර්ග වලින් සිදුව ඇත්තේ ඩොලර් එන ප‍්‍රමාණයට වඩා රටෙන් ඉවතට ඇදී යන ඩොලර් ප‍්‍රමාණය ඉහළ අගයයක් ගැනීමයි. භාණ්ඩ හා සේවා මෙරටට ආනයනය කිරීම, විදේශ ණය ගෙවීම්, මෙරට ඇති විදේශ ආයෝජන ආපසු ඉවත් කර ගැනීම, විදේශයන්හි ආයෝජන සිදුකිරීම, විදේශයන්ගෙන් ලබා ගත් නිෂ්පාදන සාධක සඳහා ලාභ සහ පොලී හා වැටුප් වැනි ගෙවීම් සිදුකිරීමට සිදුවීම යනාදී ගෙවීම් කිරීමට රටක් සතුව විදේශ විනිමය තිබිය යුතුය. ඒ සඳහා ප‍්‍රමාණවත් විනිමය ලැබීම් නැත්නම් වන්නේ අපේ මුදලේ විදේශීය අගය පිරිහීමට ලක් වීමයි. අද ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියලට සිදු වෙමින් පවතින්නේ මෙයයි. එසේම මහා බැංකුව වෙළෙදපොළ බලවේග අනුව විනිමය අනුපාතය තීරණය වීමට ඉඩ හරිමින් නම්‍යශීලී විනිමය අනුපාත ප‍්‍රතිපත්තියක් අනුගමනය කරමින් සිටින බව ද අප අමතක නොකළ යුතුය. ප‍්‍රමාණවත් ඩොලර් ආදායම් මෙරටට ගලාගෙන එන්නේ නැත්නම් මහ බැංකුවට විදේශ සංචිතයේ ඇති ඩොලර් විකුණමින් රුපියල රැුකගැනීම දිගටම කරන්නටද පුළුවන් දෙයක් නොවේ.මීට ඇති ප‍්‍රධානතම විසඳුම විනිමය අදායම් වර්ධනය කර ගැනීමත් එසේම විදේශ විනිමය වියදම් අඩු කර ගැනීමත්ය. මේ සඳහා රජයට වැඩපිළිවෙළක් ඇති බවක් නොපෙනේ. එසේම ජාත්‍යන්තර වශයෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලරය ශක්තිමත් වීමක් ද සිදුව තිබෙන බැවින් ඩොලරයට සාපේක්ෂව ඉන්දියානු රුපියල ඇතුළු අනෙකුත් විදේශ ව්‍යවහාර මුදල් පිරිහීමට ලක්ව ඇති බව ද අප පිළිගත යුතුය. මෙසේ ඇමෙරිකානු ඩොලරය ශක්තිමත් වීම හමුවේ තම මුදල් පිරිහීමේ ප‍්‍රශ්නයට අප රටට පමණක් නොව වෙනත් රටවල්වලට ද මුහුණදීමට සිදු වී ඇත.

ශ්‍යාම් නුවන් ගනේවත්ත
Shyam.divaina@gmail.com
Views
97
2018-09-20 14:07:00